Grzegorz Mrowiec

doradztwo niezależne od banków, firm leasingowych, towarzystw ubezpieczeniowych, sprzedawców maszyn


Tak jak wspomniałem wcześniej pierwsze złożenie wniosku CEIDG zgłasza cię automatycznie jako płatnika składek (uwaga przy zmianach w przyszłości). Jeśli tylko prowadzisz działalność i nie pracujesz równocześnie gdziekolwiek na umowę o pracę to musisz zgłosić siebie jako ubezpieczonego do ZUS. Masz na to 7 dni od daty rozpoczęcia działalności, przy czym pamiętaj, że musisz mieć nadany numer REGON. Dostaniesz go w ciągu 1-2 dni od złożenia wniosku CEIDG.

Jako przedsiębiorca będziesz musiał płacić składki ZUS (jakie to zależy od kilku czynników). W zasadzie jeśli nie masz prawa do renty czy emerytury, nie jesteś niepełnosprawny i będziesz prowadził klasyczną działalność gospodarczą (równocześnie nie pracując gdzieś indziej) to będziesz płacił składki na ubezpieczenia społeczne i składkę zdrowotną. Generalnie składki te płaci się od zadeklarowej podstawy wymiaru składek, która jednak jest obłożona pewnymi limitami. Większość z nas interesują te dolne limity (czy ktoś lubi dużo płacić na rzecz ZUS?).

 

Jeśli nie możesz skorzystać z preferencyjnych składek ZUS (o tym niżej) to twoja podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w 2015 roku wynosi 2.375,40 zł. Od tej kwoty liczy się najmniejsze możliwe składki, które wynoszą odpowiednio:

 

1.

19,52% czyli min. 463,68 zł - ubezpieczenie emerytalne – obowiązkowe

 

2.

8% czyli min. 190,03 zł - ubezpieczenie rentowe – obowiązkowe

 

3.

1,93% czyli min. 45,85 zł - ubezpieczenie wypadkowe – obowiązkowe

UWAGA: od 01.04.2015 składka wynosi 1,80% czyli 42,76 zł

 

4.

2,45% czyli min. 58,20 zł - ubezpieczenie chorobowe – dobrowolne

 

 

Łącznie z ubezpieczeniem chorobowym 757,76 zł (od 01.04.2015: 754,67 zł)

 

Łącznie bez ubezpieczenia chorobowego 699,56 zł (od 01.04.2015: 696,47 zł)

 

 

Fundusz Pracy to 2,45% podstawy wymiaru czyli 58,20 zł.

 

Ubezpieczenie zdrowotne to 9% podstawy wymiaru, ale to inna podstawa wymiaru niż przy ubezpieczeniach społecznych i wynosi w 2015 roku 3.104,57 zł. W związku z tym ubezpieczenie zdrowotne to 279,41 zł.

 

Łącznie wszystkie składki ZUS to dla przedsiębiorcy w 2015 roku 1.095,37 zł (albo 1.037,17 zł jeśli nie korzystasz z ubezpieczenia chorobowego).

Od 01.04.2015 suma wszystkich składek wyniesie 1.092,28 zł (albo 1.034,08 zł)

 

Preferencyjne składki ZUS są znacznie niższe, ale przysługują tylko przez pierwsze 24 miesiące prowadzenia działalności i tylko pod warunkiem, że:

 

 nie prowadzisz lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziłeś pozarolniczej działalności gospodarczej

 

 nie wykonujesz działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywałeś w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej (krótko mówiąc: nie zakładasz działalności po to, żeby nadal pracować dla twojego pracodawcy, a on dzięki temu mógłby mieć niższe koszty pracownicze niż gdyby cię zatrudniał na umowę o pracę)

 

 

Podstawa wymiaru składek w preferencyjnym (czy też tzw. „małym”) ZUS to 30% minimalnego wynagrodzenia, czyli w 2015 roku 525 zł. Od tej podstawy liczy się te same wartości procentowe składek co przy zwykłym ZUS:

 

1.

19,52% czyli min. 102,48 zł - ubezpieczenie emerytalne – obowiązkowe

 

2.

8% czyli min. 42,00 zł - ubezpieczenie rentowe – obowiązkowe

 

3.

1,93% czyli min. 10,13 zł - ubezpieczenie wypadkowe – obowiązkowe

UWAGA: od 01.04.2015 składka wynosi 1,80% czyli 9,45 zł

 

4.

2,45% czyli min. 12,86 zł - ubezpieczenie chorobowe – dobrowolne

 

 

Łącznie z ubezpieczeniem chorobowym 167,47 zł (od 01.04.2015: 166,79 zł)

 

Łącznie bez ubezpieczenia chorobowego 154,61 zł (od 01.04.2015: 153,93 zł)

 

 

Fundusz Pracy to 2,45% podstawy wymiaru, ale ponieważ podstawa jest niższa niż minimalne wynagrodzenie to nie płaci się go w ogóle.

 

Ubezpieczenie zdrowotne to 9% podstawy wymiaru, ale to inna podstawa wymiaru niż przy ubezpieczeniach społecznych i wynosi w 2015 roku 3.104,57 zł. Tu preferencji żadnych nie ma. W związku z tym ubezpieczenie zdrowotne to 279,41 zł.

 

Łącznie wszystkie składki ZUS to dla przedsiębiorcy z preferencyjnym ZUS w 2015 roku 446,88 zł (albo 434,02 zł jeśli nie korzystasz z ubezpieczenia chorobowego).

Od 01.04.2015 suma wszystkich składek wyniesie 446,20 zł (albo 433,34 zł)

 

Wszystkie aktualne składki i informacje o podstawach wymiaru są dostępne na stronie internetowej ZUS.

 

Zgłaszanie siebie do ubezpieczenia robi się poprzez wypełnienie druku ZUS ZUA. Możesz to zrobić sam i wysłać do ZUS, możesz złożyć osobiście w ZUS i ewentualnie tam się pytać o szczegóły, albo jeśli masz profil zaufany to możesz założyć sobie konto na platformie ZUS (http://pue.zus.pl/). Tam z kolei składasz wniosek o dostęp do ePłatnika (w ciągu doby pojawia się dodatkowa zakładka ePłatnik). Jest to uproszczona wersja programu Płatnik w zupełności wystarczająca do całej obsługi w ZUS.

Poprzez ePłatnik możesz wypełniać i wysyłać wszystkie druki ZUS, również comiesięczne deklaracje.

Na początek zajmiemy się drukiem ZUA: wypełnienie go w ePłatniku wygląda tak (krok po kroku):

a) logujemy się do PUE i wchodzimy na zakładkę ePłatnik. Z menu po lewej wybieramy „Dodaj dokument” i wybieramy ZUS ZUA.

b) teraz możemy wybrać czy chcemy ręcznie wypełniać dokument czy skorzystać z kreatora. 

KREATOR:

c) pojawiły się nasze dane – w nazwie firmy może niczego nie być, bo ZUS z reguły posługuje się naszą nazwą skróconą. Wybieramy „Dalej”

d) wybieramy odpowiednie pole w zależności co chcemy zrobić. Na początku będzie to „zgłoszenie Ubezpieczonego”

e) wpisujemy dane - ubezpieczamy nas samych, więc to nasze dane osobowe

f) kolejne dane do wpisania

g) w kolejnym kroku należy podać kod ubezpieczenia. Jako przedsiębiorca, który może korzystać z preferencyjnych składek ZUS wpisujemy 05 70 0 0. Jeśli nie możemy korzystać z preferencyjnych składek to kod 05 10 0 0. Klikając na przycisk z trzema kropkami możemy zobaczyć wszystkie dostępne kody (jeśli ktoś ma bardziej skomplikowaną sytuację to należy znaleźć odpowiedni dla siebie kod; kod zmieniają np. przyznane prawo do renty, bycie osobą niepełnosprawną, wykonywanie tzw. wolnego zawodu, i wiele innych).

Obowiązkowe ubezpieczenia społeczne jako przedsiębiorca jak już pisałem wyżej to: emerytalne, rentowe i wypadkowe – i te zaznaczasz. Jeśli chcesz mieć ubezpieczenie chorobowe ZUS to zaznaczasz, ale w rubryce z ubezpieczeniami dobrowolnymi. Ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe, więc je zaznaczasz i podajesz kod oddziału NFZ (w zależności od województwa są do wyboru). Daty powstania obowiązku ubezpieczeń to najczęściej data rozpoczęcia działalności gospodarczej

h) pokazuje się okno z podsumowaniem. Jeśli wszystko się zgadza to kliknij „Dalej”

i) teraz dokument możesz podglądnąć, edytować i weryfikować. Jeśli wszystko jest w porządku i pomyślnie przeszedłeś weryfikację dokumentu to możesz dokument zatwierdzić i wysłać do ZUS. Dokument powinien być widoczny po wybraniu w menu po lewej „Dokumenty” (Dokumenty robocze lub Dokumenty zatwierdzone w zależności od tego co już zdążyłeś zrobić)

 

RĘCZNIE:

c) na początku chcemy się (a raczej musimy) zgłosić do ubezpieczeń, więc w polu I.1. wpisujesz (a raczej klikasz) X

d) w polach działu II powinny pojawić się dane twojej firmy (NIP, REGON, PESEL, nazwa firmy, imię i nazwisko, data urodzenia)

e) w polach III i IV wpisujesz swoje dane (bo zgłaszasz siebie do ubezpieczeń)

f) dział V kod tytułu ubezpieczenia: jako przedsiębiorca, który może korzystać z preferencyjnych składek ZUS wpisujemy 0570 0 0. Jeśli nie możemy korzystać z preferencyjnych składek to kod 0510 0 0. Jeśli ktoś ma bardziej skomplikowaną sytuację to należy znaleźć odpowiedni dla siebie kod; kod zmieniają np. przyznane prawo do renty, bycie osobą niepełnosprawną, wykonywanie tzw. wolnego zawodu, i wiele innych. Listę kodów można znaleźć na stronie ZUS (poradnik „Ogólne zasady wypełniania i korygowania dokumentów ubezpieczeniowych”, rozdział VI w poradniku z września 2013).

g) w działe VI i VII wpisujemy datę powstania obowiązku ubezpieczeniowego (najczęściej datę rozpoczęcia działalności) i zaznaczamy obowiązkowe ubezpieczenia (czyli u przedsiębiorcy emerytalne, rentowe i wypadkowe, no i zdrowotne)

h) jeśli chcesz mieć ubezpieczenie chorobowe ZUS to zaznaczasz, ale w dziale VIII z ubezpieczeniami dobrowolnymi. Ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe, więc dobrowolne zostawiamy puste

i) przechodzimy na drugą stronę (przycisk w lewym górnym rogu okna), wpisujemy nasze dane w dziale XI (i ewentualnie XII i XIII jeśli jest taka potrzeba) i jeśli się sama nie uzupełniła to wpisujemy aktualną datę.

Po zamknięciu okna dokument powinien być widoczny po wybraniu w menu po lewej „Dokumenty”, „Dokumenty robocze”. Można go podejrzeć, edytować lub weryfikować i zatwierdzać. Po zatwierdzeniu dokument pokaże się w dokumentach zatwierdzonych gdzie będzie go można wysłać do ZUS.

 

Oczywiście kopalnią wiedzy na temat ZUS jest sam ZUS i jego strona internetowa. Publikują wiele poradników, w tym również takie, które dokładnie opisują poszczególne dokumenty ZUS (znajdują się tam m.in. przykładowo wypełnione dokumenty). W razie problemów lub wątpliwości przy wypełnianiu dokumentów zachęcam do skorzystania z poradników lub do wysłania zapytania do ZUS (na pytanie zadane z platformy PUE czeka się na odpowiedź maksymalnie kilka godzin przy łatwych pytaniach i 1-2 dni przy pytaniach trudnych).

 

 

Po pierwszym miesiącu od zgłoszenia do ZUS (a właściwie na początku miesiąca następnego po dacie rozpoczęcia działalności) przyjdzie czas na pierwszą deklarację ZUS DRA. Jeśli nie zatrudniasz pracowników to musisz tę deklarację złożyć do 10. dnia miesiąca (za miesiąc poprzedni) i tak samo wpłacić odpowiednie składki na konta ZUS.

Deklaracja DRA jest stosunkowo prosta. Podobnie jak przy innych dokumentach ZUS do wyboru mamy formę ręczną lub kreatora.

KREATOR:

a) po zatwierdzeniu danych jest do wyboru czy to nowa deklaracja czy korekta – wybieramy nowa

b) identyfikator deklaracji: zawsze jak jest to nowa deklaracja to na początku jest numer 01 (w przypadku korekt stosujemy kolejne numery w zależności która to korekta tego samego dokumentu: 02 – pierwsza korekta, 03 – druga korekta, itd.), dalej jest miesiąc i rok za który składamy deklarację

Kolejne pola powinny się prawidłowo uzupełnić same – przedział numerów deklaracji 1-39, płatnik opłaca składkę wyłączenie za siebie (jeśli nie zatrudniamy pracowników), termin przekazywania raportów: 2 – do 10 dnia następnego miesiąca (również jeśli nie zatrudniamy pracowników), stopa procentowa składek na ubezpieczenie wypadkowe: wpisujemy 1,93 (w 2014 roku)

c) kod tytułu ubezpieczenia powinien się sam pojawić, jeśli nie to wpisujemy. Podobnie jak podstawy wymiaru składek (można też zaznaczyć „podstawy minimalne” i kreator je wpisze za nas)

d) pojawia się pytanie „czy naliczasz składkę na Fundusz Pracy?” - odpowiedź brzmi „nie” jeśli korzystasz z preferencyjnych składek, bo twoja podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (504 zł w 2014 roku) jest mniejsza od pensji minimalnej (1680 zł w 2014 roku); odpowiedź brzmi „tak” w pozostałych przypadkach

e) w kolejnym kroku możesz podejrzeć całe zestawienie należnych składek (ile na ubezpieczenie emerytalne, ile zdrowotne, itd.); sumy które wyszły są do zapłaty do ZUS

f) weryfikacja i wysyłka dokumentu jest taka sama jak przy innych dokumentach ZUS

 

RĘCZNIE:

a) w polu I.01. Wpisujemy „2” (jeśli nie zatrudniamy pracowników)

b) w polu I.02. (identyfikator deklaracji): zawsze jak jest to nowa deklaracja to na początku jest numer 01 (w przypadku korekt stosujemy kolejne numery w zależności która to korekta tego samego dokumentu: 02 – pierwsza korekta, 03 – druga korekta, itd.), dalej jest miesiąc i rok za który składamy deklarację, czyli poprzedni miesiąc, bo deklarację wypełniamy do 10. dnia danego miesiąca za miesiąc poprzedni; przykładowo nowa deklaracja za luty 2014 ma taki numer: 01 02-2014, pierwsza ewentualna korekta tej deklaracji będzie miała numer 02 02-2014, a nowa deklaracja za marzec 2014 numer: 01 03-2014.

c) w polu III. - liczba ubezpieczonych: „1” (jeśli nie zatrudniamy pracowników), stopa procentowa składek na ubezpieczenie wypadkowe: wpisujemy 1,93 (w 2014 roku)

 

d) dział IV. Tutaj wpisujemy konkretne kwoty składek jakie mamy zapłacić. Podam kwoty w konkretnych polach dla preferencyjnych składek ZUS, a w kwadratowych nawiasach kwoty dla zwykłych składek ZUS)

pole 04. 98,38 zł [438,73 zł]

pole 05. 40,32 zł [179,81 zł]

pole 22. (o ile zgłaszacie się do ubezpieczenia chorobowego) 12,35 zł [55,07 zł]

pole 23. 9,73 zł [43,38 zł]

suma wliczając chorobowe powinna wyjść 160,78 zł [716,99 zł]

 

e) przechodzimy na drugą stronę, dział VII, pole 02. wpisujemy kwotę 270,40 zł [270,40 zł]

 

f) jeśli nie mamy preferencyjnego ZUS to w dziale VIII, pole 01. wpisujemy 55,07 zł; jeśli mamy preferencyjny ZUS to nie wpisujemy nic

 

g) dział X.

pole 01. kod tytułu ubezpieczenia 0570 0 0 [0510 0 0]

pole 02., 03 i 04. - podstawa wymiaru składek społecznych czyli w 2015 roku: 525 zł [2.375,40 zł]

pole 05. - podstawa wymiaru składki zdrowotnej czyli w 2015 roku: 3.104,57 zł [3.104,57 zł]

 

h) dział XI. - wpisujemy datę wypełnienia i klikamy u góry „Sprawdź” - jeśli weryfikacja przebiegła poprawnie to możemy wysyłać; jeśli pojawiły się błędy to należy sprawdzić gdzie i z jakiego powodu i je poprawić

 

Nie zapomnijcie po wysłaniu jakiejkolwiek deklaracji wejść w zakładkę „dokumenty wysłane” i kliknąć „podgląd poświadczenia odbioru” - to poświadczenie najlepiej sobie zapisać na dysku albo wydrukować, ponieważ to jest nasz dowód złożenia danej deklaracji. Może się kiedyś przydać.

 

Jeśli nikogo nie zatrudniamy to deklarację ZUS DRA wysłać można raz i dopóki się coś nie zmieni to o niej zapomnieć (jednak trzeba pamiętać o przelewach i tym, że co roku będą większe).

Nawet coroczna zmiana kwot należnych składek nie wymaga wysyłania nowej deklaracji DRA, ZUS sam za nas tworzy takie deklaracje jeśli my ich nie wyślemy.

Jeśli więc korzystasz z preferencyjnego ZUS i to pierwsza zmiana wymagająca wysłania deklaracji ZUS to będzie albo zatrudnienie pracownika, albo po 2 latach koniec preferencyjnych składek (wtedy trzeba się wyrejestrować z ZUS z kodu ubezpieczenia 0570 i równocześnie zarejestrować z nowym 0510 wysyłając też nową deklarację ZUS DRA, ponieważ zmienią się podstawy wymiaru składek).

 

Powrót do góry strony